psychological survey on people with a cough nature are more at risk for corona by Dr. Hasmukh Chavda

કફ પ્રક્રુતિ ધરાવતા લોકોને કોરોના થવાનો ભય સૌથી વધારે

ડૉ. હસમુખ એમ. ચાવડા

આસિ. પ્રોફેસર, મનોવિજ્ઞાન ભવન

સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી, રાજકોટ

 

આપણે આપણા વડીલો વાત કરતા સાંભળ્યા હોય હશે કે, “એની તો પ્રકૃતિ જ એવી છે, ક્યારેય નહીં બદલાય”, તો આજે તમને આ પ્રકૃતિ સાથે પરિચય કરાવી દઈએ. આયુર્વેદ અનુસાર માનવી ત્રણ પ્રકારની પ્રકૃતિ ધરાવે છે વાત, પિત્ત અને કફ. આ ત્રણેયનું સંતુલન જળવાઇ રહે તે આપણા આરોગ્ય માટે જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે વાતાવરણની અસર આપણા શરીર પર થતી હોય છે પરંતુ વ્યક્તિની પ્રકૃતિ કેવી છે તેના પર વાતાવરણની અસરનો પ્રભાવ વધારે પડે છે.  વ્યક્તિના વર્તન દ્વારા વાત, પિત્ત કે કફ પ્રકૃતિના પ્રભાવના અસરની જાણ થતી છે અને જ્યારે તે અસંતુલિત થઇ જાય છે તો વ્યક્તિના વર્તનમા સમસ્યાઓ ઉત્પન્ન થઇ જાય છે. દરેક વ્યક્તિમા આ ત્રણેય તત્વોમાંથી કોઇ એક તત્વ વધારે પ્રબળ હોય છે અને વ્યક્તિનો સ્વભાવ અને ચિત્તપ્રકૃતિ આજ પ્રબળતાના કારણે નિર્ધારિત થાય છે.

વાત પ્રકૃતિના લક્ષણો : શરીરમા જો વાત પ્રકૃતિનો પ્રભાવ અસંતુલિત હશે તો વ્યક્તિને સવારની શૌચ ક્રિયાઓ કરવામા મુશ્કેલી પડે છે. જેના કારણે દિવસ દરમિયાન તે બેચેનીએ અનુભવે છે, હતાશ રહે છે, કામ કરવામા રસ રહેતો નથી, અનિદ્રા, અટકી અટકીને પેશાબ થવો, વાયુ ઉપર ચડવો, વધુ પડતા ઓડકાર આવવા, પેટમાં આફરો થવો, શરીરના કોઈપણ ભાગમાં ઝણઝણાટી થવી, કાનમાં બહેરાશ, દુ:ખાવો કે અવાજ આવ્યા કરવો, શરીરમાં સોય ભોંકાતી હોય તેવી વેદના થવી, શરીરમા શુષ્કતા લાગે છે. ગઢપણમા વાતનો રોગ સૌથી વધુ થાય છે. સ્નાયુનો દુખાવો, ગોઠણનો દુખાવો, સાંધાનો દુખાવો.

 

પિત્ત પ્રકૃતિના લક્ષણો : અસંતુલિત પિત્ત વ્યક્તિની નબળાઇમા વધારો અને ક્રોધને વધારે છે તેમજ એસીડીટી તરફ દોરી શકે છે. આ સિવાય પેટમા દુખવુ કે બળતરા થવી, ગેસ થવો, ખાટા ઓડકાર આવવા, ખોરાક પાચન ન થવો, બગાસા આવવા જેવી બાબતો પણ જોવા મળે છે.

 

કફ પ્રકૃતિના લક્ષણો : અસંતુલીત કફથી શરીરનું વજન વધવા લાગશે અને મેદસ્વીતા આવશે, શરીરમાં પાણીનો ભરાવો અને સોજા આવવા, શરદી, ઉધરસ અને કફ અવારનવાર થવા, શરીરમાં શર્કરાનું પ્રમાણ વધવું જેના કારણે ડાયાબીટીસ થાય, શરીરમાં કોલેસ્ટેરોલનું પ્રમાણ વધવું, શરીરમા સુસ્તી આવવી વગેરે.

 

આ ત્રણ પ્રકારની પ્રકૃતિમાથી કફ પ્રકૃતિ ધરાવતા લોકો સૌથી વધારે કોરોના સંક્રમણના શિકાર થયા છે.

વર્તમાન સમયમા સામાન્ય શરદી, ઉધરસ કે કફ થવાથી જ આપણી ચિંતા વધી જાય છે કે મને કોરોના થયો નહિ હોય ને? અને કોરોના ટેસ્ટીંગ કરતા વ્યક્તિઓ દ્વારા જાણવા મળ્યુ છે કે ૮૦% વ્યક્તિઓ કોરોના ટેસ્ટ એટલા માટે કરાવે છે કે તેમને સામાન્ય શરદી કે ઉધરસ હોય તેમજ તે લોકો કોરોના તો નહિ થયો હોયને એવા ભયના કારણે ટેસ્ટ કરાવતા હોય છે. મોટાભાગના કોરોના પોઝીટીવ દર્દીઓ સાથે વાત કરતા જાણવા માળ્યું કે તેઓ કફ પ્રકૃતિ ધરાવતા હતા જેના કારણે તેઓ કોરોનાનો શિકાર થયા છે. એમા પણ શિયાળાની આ ઋતુમાં ધણીવાર ઋતુ પ્રમાણે શરદી, ઉધરસ કે કફ થઇ શકે છે. કફની પ્રકૃતિ હોય તો કોરોના સંકટમાં આ લોકોને ખાસ ધ્યાન રાખવું. શરીરમાં કફ વધે ત્યારે તમને 28 પ્રકારના રોગો ઘેરી શકે છે તેવું આયુર્વેદમાં કહેવામા આવ્યુ છે.

બાળકના જન્મથી લઇને ૧૪ વર્ષની ઉમર સુધી કફની તકલીફ વધુ હોય છે. જ્યારે કફ સંતુલિત હોય છે ત્યારે વ્યક્તિ આવેગિક રીતે સંતુલિત, તર્કશીલ, શાંત અને સ્થિરતા ધરાવતી હોય છે. કફના અસંતુલનથી માથુભારે રહેવું, અનિંદ્રા, નાકમાથી પાણીના ટીપા ટપકવા, ખાસી, શરદી, ઉધરસ, છીંક આવવી વગેરે થાય છે. તેમજ જે વ્યક્તિઓ સ્વભાવગત આરામપ્રિય-આળસુ, નિંદ્રાધિન હોય, કસરત ન કરતાં હોય અને વધુ પડતી કેલરીવાળો ખોરાક ખાતા હોય તેઓને કફ સબંધિત રોગો થવાની શક્યતા વધુ રહે છે.

 

બાલ્યાવસ્થામાં કફ તત્વની પ્રધાનતા વધારે હોય છે તેથી બાળકોને સામાન્ય કારણોથી પણ કફ સબંધિત રોગો થઇ જતા હોય છે. બાળકોની ઇમ્યુનિટી ઓછી હોય છે, તથા ગળામાં કફ જામી જતાં તેઓ જોર કરી નાકથી છીંકીને કે ગળફા દ્વારા કફને બહાર કાઢી શકતા નથી. આથી જ ઘણાં બાળકોને શરદી, ઉધરસ, ઉલટી કે મળમાં કફ નીકળતો હોય છે. બાળકને દુધ પીવડાવ્યા બાદ કે ખાંસીનો હુમલો આવ્યા બાદ ઉલટી સાથે કફ વારંવાર બહાર નીકળે ત્યારે પેરેન્ટસ આવું કેમ થતુ હશે ? મારા બાળકને કોરોના તો નહી થયો હોયને? એવી ચિંતામાં પડી જતા હોય છે.

 

જે વ્યક્તિઓ ખાવામા વધારે પડતા ચીકણા પદાર્થો, મીઠો સ્વાદ ધરાવતા ખોરાકો તેમજ ભારે ખોરાકની પસંદગી વારંવાર કરતાં હોય તેઓને કફને લગતી બીમારીઓ થાય છે. તેવી જ રીતે જે વ્યક્તિઓ સ્વાભાવિક રીતે ‘કફ પ્રકૃતિ’ ધરાવતા હોય તેઓને ઠંડુ વાતાવરણ, ઠંડુ પાણી – કોલ્ડ્રીંક્સ, દુધ-માવાની ચીકણી મીઠાઈઓ જેવા સામાન્ય કારણોથી પણ કફ વધી જતો હોય છે.

 

શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિનો આધાર કફ તત્વની કામગીરી પર આધાર રાખે છે. કફ એ નવા કોષોની  રચના અને રોગ પ્રતિકારક શક્તિ માટે જવાબદાર છે. શરીરમાં જીવાણુંનું આક્રમણ થતાં જ એન્ટીબોડીઝ ઉત્પત્તિ થવા માટે ‘કફ તત્વ’ જવાબદાર છે જેના દ્વારા શરીરને નુકશાન કરતા જીવાણુંને રોકવાની, દૂર કરવાની બાયોકેમિકલ પ્રોસેસ ચાલુ થઇ જાય છે.  કફ તત્વ મગજનાં યોગ્ય વિકાસ માટે પણ જવાબદાર છે. કફ તત્વ દ્વારા મન પ્રફુલિત અને ઉત્સાહીત રહે છે, તેમજ ધૈર્ય, સહનશક્તિ જેવા કાર્યો કફ આધારિત હોય છે.

કફ મટાડવા માટેના ઉપચારો : તુલસીનો રસ ૩ ગ્રામ, આદુનો રસ ૩ ગ્રામ અને એક ચમચી મધ સાથે લેવાથી કફ મટે છે., એલચી, સિંધવ, ઘી અને મધ ભેગાં કરીને ચાટવાથી કફ મટે છે., આદુનો રસ, લીંબુનો રસ અને સિંધવ મેળવી જમતાં પહેલાં લેવાથી કફ, શ્વાસ અને ઉધરસ મટે છે., દૂધમાં હળદર, મીઠું અને ગોળ નાખી ગરમ કરી પીવાથી કફ મટે છે., દૂધ નવશેકું હુંફાળું પીવું. દૂધમાં વાવડીંગનું ચૂર્ણ, સૂંઠ અને સાકર નાખી ઉકાળી ગાળી અને પીવાથી ક્ફ મટે છે.

 

અસંતુલીત કફ માટે જવાબદાર મુખ્ય કારણો : કફ વધારતો ખોરાક ખાવો, વધારે પડતો ગળ્યો, ખારો, તેલવાળો અને ચરબી વર્ધક ખોરાક ખાવો., ઝ્ડપી પાચન ન થઇ શકે તેવો ભારે ખોરાક ખાવો અથવા વધારે પડતું ભોજન કરવુ., કોઈ પણ જાતની શારીરીક કસરત ન કરવી, વધારે પડતી નિંદ્રા કરવી. ખાસ કરીને ફ્રિઝમાં રાખેલ ઠંડા-પીણા ખાવાની કે પીવાની કુટેવો, ચિલ્ડ ટોમેટો સ્લાઇડ, ચિલ્ડ કેળા, ચિલ્ડ વસ્તુઓને આરોગવાથી બનતુ હોય છે. ફ્રીઝમાં રાખેલ વસ્તુઓનો વધારે પડતુ સેવન શરીર માટે નુકશાન કારક છે. તે કફને નોતરે છે અને અંતે કફને આધારે જુદા જુદા રોગો થતા હોય છે. 

   

જીવનશૈલીમાં પરિવર્તન લાવી કફથી છૂટકારો મેળવો :

  • સ્વાદની દ્રષ્ટિએ ગળ્યું, ખાટું અને ખારું કફને વધારે છે તથા કડવું અને તુરુ તીવ્ર કફને ઘટાડે છે
  • ઠંડી હવાથી બચવું. ખાસ કાન, કપાળ, માથું ઢાંકવુ.
  • શિયાળા દરમ્યાન બપોરે-વહેલી સાંજે સૂર્યતાપ સહન થાય તેટલો લેવો.
  • નવશેકા પાણીથી ન્હાવું. ન્હાયાબાદ તુરંત હવાનો સંપર્ક ટાળવો. ખાસ તો માથું ધોઈ, વાળ બરાબર સૂકા કરવા. ભીના માથામાં હવાનો સંપર્ક ટાળવો.
  • ચોકલેટ, આઈસ્ક્રીમ, કોલ્ડ્રીંક્સ, માવાની ચીકણી મીઠાઈ ન ખાવી.

 


Department: Department of Psychology

10-06-2021