psychological analysis of impact of Covid Rumor by Vasoya Kinjal, Student of psychology Department

*અફવાની અસરો*

વસોયા કિંજલ,મનોવિજ્ઞાન ભવન,સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી

 

આપણે સૌ જાણીએ છીએ કે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વ આજે કોરોનાવાયરસ ની ભયંકર મહામારી સામે લડી રહ્યું છે, સરકાર સૌને ઘરમાં રહેવાની અપીલ કરે છે, આ સમયમાં આપણે  કોરોનાવાયરસ સંબંધિત ઘણી માહિતી સોશિયલ મીડિયા પરથી  મેળવીએ છીએ, પરંતુ હાલમાં સોશિયલ મીડિયામાં ઘણી અફવાઓ ફેલાય છે આવી અફવાઓની લોકમાનસ પર અસર પડે છે.

 

૧. કોરોનાવાયરસ દરમ્યાન એક અફવા એવી પણ ફેલાવવામાં આવી હતી કે ૭-૯ સેકન્ડ સુધી તમારો શ્વાસ રોકી શકો તો તમને કોરોના હોઈ શકે છે, જ્યારે લોકો જાણે જ છે કે તાવ, ખરાબ ગળું, શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી જે કોરોના ના લક્ષણો છે છતાં આવી અફવાના કારણે લોકો પોતાનો જીવ જોખમમાં નાખીને પોતાનો શ્વાસ રોકવાની કોશિશ કરે છે આથી વ્યક્તિને પોતાને જ નુકસાન પહોંચે છે.

 

૨. આજે 20 કરોડ જેટલા ભારતીય વોટ્સએપ અને ફેસબુક જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ નો ઉપયોગ કરે છે આથી સોશિયલ મીડિયામાં આવતી અફવાઓએ લોકોના મનમાં ઘર કરી લીધું છે તેનાથી વ્યક્તિ માં ભય, તણાવ અને ચિંતાનું પ્રમાણ વધ્યું છે.

 

૩. " વા વાયો ને નળિયું ખસ્યું, કોઈએ કીધું કે મેં દીઠો ચોર " આ કહેવતને સાર્થક કરતી અફવાઓ કોરોના કાળમાં ફેલાતી જાય છે જેના કારણે સમગ્ર દેશમાં હિંસક વાતાવરણ ઊભું થયું છે.

 ૪. લોકડાઉન દરમ્યાન રોજ સાંભળવા મળતી અફવાઓ કે  હજી લોકડાઉન વધશે ,અમુક શાકભાજી માં વાયરસ હોય છે આવી અફવાઓ સાંભળીને લોકો વધુ ચિંતિત બન્યા હતા.

 

૫. જ્યારે ડાયાબિટીસ, હાય બીપી, બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા વ્યક્તિ માં કોરોના ઝડપથી ફેલાય છે આવી આવી વાતોના કારણે આવા દર્દીઓ પોતે ઘરમાં જ રહે છે તે બહાર નીકળતાં જ કહે છે અને ડરનો અનુભવ કરે છે અને તે હંમેશા ચિંતિત રહે છે કે મને તો કોરોના નહીં થાય ને.

 

 

 

*કેવી પરિસ્થિતિઓમાં અફવા વધારે ફેલાય છે*

    

૧.  જ્યારે પૂરતી માહિતીનો અભાવ હોય છે ત્યારે અફવાઓ વધારે ફેલાય છે,જ્યારે આપણે જાણીએ છીએ કે અધૂરી બાબતો વિષે જાણવામાં વ્યક્તિને વધારે રસ હોય છે તેથી તે પૂરતી માહિતી મેળવવા માટે અફવા ફેલાવે છે. 

૨. છુટા છવાયા લોકો કરતાં ટોળું જ્યાં હોય ત્યાં વધારે અફવાઓ ફેલાય છે ટોળામાં એક કરતા વધારે લોકો હોય છે તેથી ત્યાં અફવાઓ વધારે ફેલાય છે.

 

૩. શિક્ષિત લોકો કરતા અશિક્ષિત લોકો અફવાનો વધારે સ્વીકાર કરી લે છે અશિક્ષિત લોકો માહિતીના અભાવને કારણે તેઓ અફવા અને ઝડપથી સ્વીકારી લે છે.

૪. શહેરી વિસ્તાર કરતાં ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં અફવાઓ વધારે ફેલાય છે

 

૫. યોગ્ય વાતચીતના અભાવને કારણે અફવાઓ વધારે ફેલાય છે.

૬. અફવાની સૌથી વધારે અસર રૂઢિવાદી લોકો પર પડે છે.

 

માટે કોઈપણ વાતનો સ્વીકાર કરતા પહેલા તેની ખાતરી કરવી જરૂરી છે... ખોટી અફવાઓથી બચવું અને સાવધ રહેવું...

 


Department: Department of Psychology

24-12-2020